Diep in een donker, eng bos ligt de grens tussen het land van de levenden en het land van de doden. Op die grens in dat bos, daar staat een hut. Om de hut staat een schutting gemaakt van menselijke botten en schedels. Hun lege oogkassen gevuld met gloeiend licht en stof. De hut is oud en donker van eeuwen verblijven in de wisselende weersomstandigheden. Het staat hoog op kippenpoten, heeft geen ramen of deuren en als je er naar binnen wil gaan, moet je een speciaal versje opzeggen om het te laten omkeren. Op de drempel staat de meesteres zelf je op te wachten. En deze vrouw, zij is Baba Yaga.

Uit oude geschriften en teksten komt naar voren dat deze vrouw meer is dan een bosheks. Ze is een priesteres, gids en krachtige, wijze sleutelfiguur die in de vergetelheid raakte voor duizenden jaren. Ze is een van de beroemste figuren uit de Slavische mythologie. In elk land waar een slavische taal gesproken wordt, groeien kinderen op met verhalen van deze bosheks of oude tovenares. De naam mag verschillen en details van het verhaal verschillen, maar de basis van deze archetype is overal hetzelfde.

Door de jaren heen is haar verhaal veranderd. Was ze eeuwen terug een goedaardige oppermacht die offers kreeg uit respect voor haar rol, nu is ze een oude vrouw bekend uit cartoons, is te vinden in muziekclips en is een inspiratiebron geworden voor menig fantasy schrijver. Zowel op papier, in de bioscoop als in games. Ze is geworden tot een simpele boeman, een schrikfactor.

Ouders vertellen hun kinderen als ze niet gaan slapen, dat Baba Yaga ze mee zal slepen het bos in. De gebroeders Grimm hebben haar beroemd gemaakt in het verhaal van Hans en Grietje. Ze is geworden tot vrouw die gemeen is voor kinderen. Ze sluit ze op en mest ze vet, wil ze bakken in haar oven. En ze is ook niet de snuggerste, want altijd zijn mensen haar met gemak te slim af. Door kippenbotjes door de tralies te steken in plaats van vingers bijvoorbeeld. Maar dit is een karikatuur van hoe zij in vroeger dagen werd gezien. Eeuwen terug was Baba Yaga niet een oude vrouw die overwonnen moest worden, zij is een van de meest complexe en wijze figuren uit de Slavische mythologie.

BabaYaga wordt omschreven als een lange gebochelde vrouw met een donkere leerachtige huid en lang haar dat bijna wit is. Ze heeft een haakneus, benige, lange armen en clowneske ogen, die ze niet gebruikt. Als er bezoek voor haar is gekomen, dan is het haar neus die haar dat vertelt. Haar gevoelige neus ruikt zelfs de lichtste geur van levenden als deze bij haar in de omgeving verkeren. Als laatste hoor je het als ze naar je toe komt lopen. De stap met haar levende voet wordt altijd gevolgd door een dreun van dood bot die op de grond neer komt gebonkt, want haar andere voet is niet meer dan dat . Ze kleedt zich simpel in vormloze lompen, havenloze doeken die om haar lichaam zijn gedrapeerd. Haar leven is verbonden aan een gigantische oven, die in haar hut te vinden is. Ze stopt alles met haar handen in de oven, haalt het er weer uit met haar voeten en likt m schoon met haar tong.

Baba Yaga leeft in het bos, ver bij de mensen vandaan. De weg naar haat hut is altijd lang en moeilijk. Dat is logisch, want Baba Yaga vertoeft op de grens tussen het land van de levenden en de doden. Haar hut is een portaal, je kunt er niet zomaar in lopen. Je moet eerst een versje zeggen om het te laten draaien. Je kiest er voor om het portaal binnen te gaan, het is niet per ongeluk.

Ze heeft een levende voet en een dode, wat uit weer uitwijst hoe zij zowel een voet op het land van de levenden heeft, als ook op het land van de doden.

Zij is degene die het portaal bewaakt tussen de werelden. Dat is de reden dat ze het de held moeilijk maakt, ze hem vragen stelt en op verschillende manieren op de proef stelt. Ze valt niet aan, maar test degenen die naar haar toekomen en bewaakt haar portaal. Ze hoort bij beide werelden, kent magie en de kennis van de oude tijden. Dat is de reden dat ze de held kan helpen, hem op het juiste pad zetten en voorkeuren laten zien. Ook kan ze de held voorzien van kennis die helpend is.

In de oudheid was Baba Yaga dan ook een vriendelijk en nederig figuur. Een gids en helper. Het was de opkomst van het Christendom die hier verandering in bracht. Om de oude rolfiguren te vervangen, werden hun personages donkerder gemaakt. Voor Baba Yaga betekende dat, dat ze van vriendelijk en nederig figuur vol wijsheid van oude kennis overging naar een oude, gebochelde enge heks.

Gelukkig komt haar verhaal langzaam weer terug en leren we wederom zien welke waarde zij met zich meedraagt als archetype en bewaarder van werelden.