De beschrijving van Odin stamt vooral uit de Gylfaginning, een vertelling van de IJslander Snorri Sturluson uit de 13e eeuw, waarin het christelijke perspectief overheerst. Oudere bronnen geven een minder eenduidig beeld.

Voordat er iets bestaat, is er enkel Ginnungagap, de grote, donkere leegte Uit deze donkere, zwarte leegte ontstaan twee rijken: Neiflheim gevuld met ijs, vorst en mist en Muspelheim, gevuld met razend vuur. Als het vuur van Mupelheim het ijs in Neiflheim aanraakt, ontstaat de eerste ijsreus genaamd Ymir. Hij is het eerste levende schepsel dat tot bestaan komt in het universum. Hij op zijn beurt baart de andere reuzen (Jötnar).

Het water dat van de bevroren kosmische rivieren druppelt, creëert de kosmische koe Audhumbla. Er wordt gezegd dat als Audhumbla op de derde dag aan een zoutblok likt, de god Buri geboren wordt. Zijn zoon Borr trouwt met Bestla en een van hun drie kinderen is Odin.

Als de eerste ijsreus Ymir het slechte pad op gaat, is het Odin die, samen met zijn broers, het gevecht tegen hem wint en daarmee de orde terugbrengt in het universum. In het bloed dat vrij komt bij zijn val, verdrinken de andere ijsreuzen. Een nieuwe tijd wordt geboren, Midgard wordt gecreëerd. Zijn schedel wordt het uitspansel voor middenaarde, gedragen door vier dwergen: noord, oost, zuid, west. Van zijn haar vormen ze de bomen, zijn bloed veranderen Alven in water en zee en zijn vlees in aarde en klei. Zijn botten worden de bergen. Van zijn schedel creëren ze de hemel en de wolken van zijn hersenen. Het scheppen van middenaarde bezorgt hem de titel van Alvader.

Nu Odin en zijn broers middenaarde hebben opgericht, benoemt Odin zichzelf de heerser van dit rijk. Niet alleen hier is hij heerser, maar ook over Aeser, de stam van goden en godinnen in Asgard. Als Odin niet in Gladsheimr verblijft, is hij daar te vinden. Een rijk gevormd door gouden en zilveren paleizen, thuis van de goden. Daar is ook Valhalla te vinden, een speciale hal met vele poorten en bedekt met schilden, waar hij eervol gesneuvelde en uitverkoren strijders ontvangt. Ook staat zijn zetel Hlidskjalf er, de zetel die hem ruim uitzicht over de werelden geeft.

Odin vecht altijd met zijn speer die de naam Gungnir draagt. Het is bekend als de speer van de hemel. Dwergen hebben het gesmeed en runen op de punt hebben aangebracht. Deze speer mist daardoor nooit zijn doel. Ook beschikt hij over een achtbenig paard, Sleipnir, genaamd. Sleipnir is het snelste paard van de godenwereld. Het heeft al de 24 Runen op de tanden. Zijn ring draupnir is ook door dwergen gesmeed en brengt iedere negen dagen negen gouden ringen voort. Odin draagt vaak een beker, genaamd Oddroerir, in zijn hand. Hij eet niet, maar drinkt enkel mede uit deze beker die zijn geest doet gisten en nieuwe kennis en wijsheid doet opborrelen. Ook loopt Odin rond met een staf waarvan de knop voortdurend frisgroene bladeren en bloemen draagt.

De raven Huginn en Muninn zitten op zijn schouders. Ze vliegen de wereld over en vertellen hem alles wat ze tijdens hun reizen te weten zijn gekomen. Achter Odin lopen de wolven Geri en Freki.

Odin heeft een oog afgestaan aan de reus Mimir om van de bron van wijsheid te mogen drinken en dat ligt nu helemaal op de bodem van de bron. Die bron bevindt zich op het gebied van Mimir, die er alle dagen van drinkt en steeds tegen zichzelf schaakt. Odin mag van de bron drinken, op voorwaarde dat hij er een prijs voor betaald. Odin geeft aan wel een oog ervoor te willen afstaan en Mimir gaat hiermee akkoord. Mímir is niet kwaadwillend, hij wil enkel aantonen dat wijsheid zijn prijs heeft. Hij verzorgt Odin zo goed mogelijk, als hij zijn oog heeft afgestaan.

Als de oppergod later terugkeert naar Asgard, wordt hij vergezeld door Mímir, die voortaan de raadsheer van de goden zal zijn en regelmatig met Odin een potje schaakt. Aan dit avontuur houdt Odin de naam “de Eenogige” over.

Ook hangt Odin zichzelf op in de Boom Ygrassil, om de kennis van de runen de bemachtigen. Dit lukt hem ternauwernood, waarbij zijn grootste offer is dat hij bijna het leven laat.

Odin is de god van de doden. Niet alleen kan hij praten met de doden, hij kan ze ook tot leven wekken. Naast god van de doden wordt hij ook god van de poëzie, als hij de mede van de poëzie steelt. Niet alleen stelt dit hem in staat te praten in dichtvorm, maar ook om anderen in dichtvorm te laten praten of schrijven.

Behalve bij Frigg, zijn echtgenote, verwekt Odin ook kinderen bij andere vrouwen. Tot zijn zonen behoren Donar, Baldr, Hodr en Sigi, de voorvader van het Völsung geslacht,.In de Proloog van de Proza-Edda worden nog Veggdegg, Saeming en Yngvi als zijn zonen genoemd. Met Fjorgyn (Aarde) heeft hij een zoon Thor en met een reuzin een zoon Vidar (God van de wraak), die hem in de eindstrijd zal wreken. Met Rindr (winterse bevroren aarde) heeft hij de zoon Vali.

In het Nederlands leeft de naam van deze god voort in naam van de weekdag woensdag, of op zijn Fries woansdei. In het Engels is het Wednesday (van Oudengels wōdnesdæġ) en in het Skandinavisch onsdag (van Oudnoors óðinsdagr). Het Oudhoogduitse*wotanstag werd later onder invloed van kerkelijke zuiveringsbewegingen omgedoopt tot Mittwoch (Midweek).